Update: 20 november 2003

Jongeren en alcohol

Van alle jonge alcoholgebruikers geeft 14 procent aan dat ze drinken 'om dronken te worden'. Dat is, terwijl iedereen zich op verontrustend druggebruik toespitst, alarmerend.

De Rodin Foundation in samenwerking met het Psycho-sociologisch centrum voor opinievorming van de ULB deden een enquête bij 2000 jonge Belgen tussen 10 en 18 jaar. De individuele interviews peilden naar hun fysiek, psychologisch en sociaal welzijn en informeerde naar het gebruik van psychotrope stoffen: alcohol, tabak en drugs.
Dat 9 op 10 van de 17 jarigen al alcohol dronk zal niet verbazen. Het is trouwens ook het geval voor 51,5 procent van de 13 jarigen. Bij 67 procent van de 18 jarige jongens maakt alcohol deel uit van hun leefwereld, een vaststelling die voor 57 procent van de meisjes geldt.
Alcohol drinken is een weekend gebruik, zegt 67;5 procent van de jongeren. 80 procent drinkt enkel als ze in een groep zijn.
Wat niet belet dat 1 à 7 toegeeft na het drinken van alcohol toch op fiets of bromfiets te stappen en op die manier echt wel een risico neemt.

Maatschappelijk geïntegreerd

Dat een op drie jongeren zegt dat ouders hem voor het eerst alcohol aanboden, ligt voor de hand voor een drug die in onze samenleving is getolereerd en geïntegreerd. De eerste keren is het de jongeren te doen om ontspanning of een goed humeur en een grote meerderheid is nieuwsgierig naar het effect. Van de regelmatige gebruikers zegt 14 procent ronduit dat ze willen dronken worden.
Jongeren die alcohol drinken roken ook vaker dan niet-drinkers: 35 procent tegen 17 procent. Van alle alcoholgebruikers heeft 53 procent ook al cannabis geprobeerd.

Woman Matters More... # 01
19 maart 2003

Alcohol tijdens de zwangerschap

Géén is beter dan één

Een biertje genieten op een terrasje in de zon, een wijntje om het tafelen te bekronen, geen mens die aan het effect hiervan tilt. Niettemin, als ze zwanger zijn kunnen vrouwen maar beter helemaal van alcohol afzien, de ongeboren baby drinkt immers gewoon mee. Dat zegt prof.dr. Marleen Temmerman, diensthoofd verloskunde in het Gents universitair ziekenhuis op een persconferentie over de invloed van alcohol voor, tijdens en na de zwangerschap.

Het is niet makkelijk om de gevolgen van het alcoholgebruik van de zwangere vrouw op het kindje precies vast te leggen. Daartoe zouden gerandomiseerde studies moeten worden uitgevoerd met groepen van vrouwen die géén, één, twee... zeven etc glazen alcohol per dag drinken en dan kijken wat er van komt. Omdat zoiets niet mogelijk is, ontstaat er een grote 'grijze zone' wat alcoholgebruik betreft. Wie tijdens de zwangerschap helemaal van alcohol af blijft, kan uiteraard op zijn twee oren slapen wat de invloed ervan op zijn kindje aangaat. Wie zes tot acht glazen alcohol per dag drinkt maakt kans op een baby met het 'Foetaal Alcohol Syndroom' (FAS). Daar tussenin is niets zeker maar er is reden om aan te nemen dat wekelijks één tot twee glazen al nadelig kunnen zijn. En wel hierom: als de moeder alcohol verbruikt, is het alcoholgehalte bij de foetus even hoog als in haar bloed.

Mama suf, baby suf

De placenta filtert de alcohol niet weg uit het bloed van de moeder. Bovendien zijn zelfs kleine beetjes alcohol schadelijk omdat het de bloedvaten vernauwt en daardoor de foetus minder bloed en zuurstof krijgt toegevoerd. De ongeboren baby voelt al binnen de vijftien à dertig minuten de weerslag van een glas alcohol. Het is duidelijk dat het kleine lichaampje daar nog meer moeite mee heeft dan de moeder die pakweg 60 kilogram weegt.
Alcohol heeft op elk moment van de zwangerschap schadelijke gevolgen: in de maanden waarin de foetus gevormd wordt en de organen zich ontwikkelen maar ook later in de zwangerschap omdat dan de hersenontwikkeling doorgaat.
In het allerergste geval en bij flagrant drankmisbruik kan er sprake zijn van het foetaal alcohol syndroom. Het is een geheel van fysieke en mentale effecten zoals groei-achterstand, aandoeningen van het centrale zenuwstelsel, en aangezichtsmisvormingen. In België bedraagt de incidentie hiervan naar schatting 2 op 1.000 levend geborenen, in de westerse landen zouden veel meer kinderen, waarschijnlijk zo een 0,5 procent, 'mineure' sporen dragen van alcoholmisbruik.
Als de foetus in de baarmoeder alcohol te verwerken krijgt, kunnen er ernstige cognitieve stoornissen en gedragsproblemen optreden en dit onder meer als gevolg van veranderingen in de hersenstructuur, door alcohol veroorzaakt. De kinderen vertonen mogelijk leer- en geheugenstoornissen maar ook hyperactiviteit, impulsief gedrag en moeizame sociale omgangsvormen. Uiteraard is alcohol tijdens de zwangerschap niet altijd de oorzaak van die kenmerken, ze komen ook voor bij kinderen van moeders die geen glas aanraakten.

Geen paniek!

Alcohol en zwangerschap gaan niet samen. Gynaecologen, artsen en andere hulpverleners zijn het erover eens dat de westerse samenleving te tolerant is voor alcoholgebruik door zwangere vrouwen. De focus is op drugs gericht, een glaasje drinken hoort er bij en wel voor iédereen. Geen enkele sociale laag of bevolkingsgroep die er niet mee te maken heeft. Op die manier is het voor artsen en gynaecologen delicaat om vrouwen over hun drankgebruik te polsen zonder weerstand op te roepen. In de samenleving zou er een soort van gevoeligheid voor het probleem moeten bestaan, een consensus ook dat een zwangere vrouw best geen alcohol drinkt.
Medewerkers van de Vereniging voor Alcohol en Drugmisbruik zijn het erover eens dat het alcoholgebruik bij jonge, meest vruchtbare, vrouwen toeneemt, breezers en popdrankjes spelen in die trend mee. Dat wordt natuurlijk pas een probleem als er afhankelijkheid ontstaat en ze drank nodig hebben om zich lekker te voelen, of wanneer ze zwanger raken.
Vrouwen die hun zwangerschap vaststellen en zich bij het terugtellen realiseren dat ze in een vroeg stadium alcohol dronken, hoeven volgens dr. Temmerman niet meteen in paniek te raken. Rond de tijd van de conceptie heeft alcohol eigenlijk het minst invloed. Alleen als er stevig overdreven is, kan dat in het ergste geval tot het spontaan verlies van de vrucht leiden. Alcohol moet vermeden worden wanneer de foetus zich ontwikkelt en gaat groeien. Bruin bier om de borstvoeding op gang te brengen, is ook geen aanrader meent dr. Temmerman. De baby wordt er maar slaperig van en drinkt dan niet goed. Voorzichtigheid op elk moment dus maar ongerustheid is voor zwangere vrouwen of jonge moeders evenmin een goede gezel.