President Hosni Mubarak van Egypte heeft op 26 maart een referendum georganiseerd met de bedoeling de machtige Moslimbroederschap definitief van de macht te houden. De opkomst was zeer laag, maar een overgrote meerderheid keurde het referendum wel goed. Daarmee zal de president nog meer macht in handen krijgen en lijkt het voorzichtige democratische experiment in Egypte een stille dood te sterven. Aan de andere kant krijgen mensen die opkomen voor vrouwenrechten en kunstenaars te maken met de groeiende invloed van moslimextremisten. Zo is de bekende Egyptische schrijfster en activiste Nawal El Saadawi onlangs weer in aanvaring gekomen met de religieuze autoriteiten van Al-Azhar in Caïro, een van de meest gezaghebbende theologische instituten in de soennitische wereld. De theologen van Al-Azhar beschuldigen Saadawi van ‘afvalligheid’ en ‘gebrek aan respect voor de basisprincipes van de islam’. Steen des aanstoots is Saadawi’s toneelstuk ‘God neemt ontslag op de topconferentie’ dat in januari 2007 in het Arabisch werd gepubliceerd in Caïro. De internationale Arab Women’s Solidarity Association (AWSA) is met een petitieactie begonnen uit solidariteit met Saadawi en voor het recht op vrije meningsuiting en culturele vrijheid in de Arabische wereld. AWSA vreest dat de aanklacht van Al-Azhar een uitnodiging is voor extremisten om een moordaanslag op de controversiële schrijfster voor te bereiden. Het is niet de eerste keer dat haar leven wordt bedreigd. Daarom woonde ze een tijdje in vrijwillige ballingschap in België. De Belgische afdeling van AWSA ondersteunt de petitie volmondig. De vrouwenvereniging werd in 1982 opgericht door El Saadawi, daarin gesteund door een honderdtal vrouwen uit Egypte, Marokko, Koeweit, Algerije, Soedan, Libanon, Syrië en Irak, met de bedoeling vrouwenrechten te bevorderen in de Arabische wereld. Volgens AWSA komt het geen religieuze rechtbank toe om te oordelen over een toneelstuk, maar zijn het de lezers en de theaterbezoekers die het laatste woord hebben.
De AWSA-petitie kan online worden getekend op www.gopetition.com
Arab Women's Solidarity Association-Belgique www.awsa.be en www.awsa.net

De wereld is in opbouw. Voor één keer is het hier letterlijk bedoeld, want er wordt nogal wat gebouwd, met China als bijna onvermijdelijke uitschieter. Veel van die nieuwe gebouwen zijn echter niet klimaatvriendelijk. Dat is vooral jammer omdat zij tachtig procent van hun energie verbruiken tijdens hun bestaan én omdat gebouwen verantwoordelijk zijn voor dertig tot veertig procent van het mondiale energiegebruik.
Het rapport ‘Gebouwen en klimaatverandering’, vers van de pers, ziet vele mogelijkheden om daar wat aan te doen. Zo zou Europa al in 2010 een vijfde minder energie verspillen indien onze energiestandaarden voor nieuwe en oude gebouwen hoger zouden liggen.
Eenvoudige maatregelen zoals zonneoriëntatie, afscherming van de zon, natuurlijke ventilatie en betere isolatie helpen een heel eind op weg. Verbeterde technologie leidt dan nog tot betere resultaten.
Een belangrijke rol is weggelegd voor regeringen. Zij moeten het bouwen in een ecologisch duurzame richting sturen. En de bouwsector zelf is minstens even cruciaal. Van architecten tot eigenaars, van bouwpromotoren tot bouwfirma’s, allemaal moeten zij zich scholen in milieuvriendelijk bouwen… en dan die kennis in praktijk omzetten, niet vergeten natuurlijk.
UNEP rapport ‘Buildings can play a key role in combating climate change’ www.unep.org
PALAbrief 53 – Met een grootscheeps ecologisch woningbouwprogramma slaan we minstens drie vliegen in één klap www.pala.be

De levensstijl van de rijke wereld blijft heel materiaalintensief. En dus trekken mijnbouwbedrijven de wereld rond op zoek naar metalen en mineralen om haar consumptie te voeden. Waar ze toeslaan, zijn de lokale bevolking en het milieu zowat vogelvrij verklaard. Dat is vooral zo omdat de mijnbouw dikwijls een aanslag is op het water en de grond waarvan de lokale gemeenschappen leven.
Zo wordt nu in Rio Blanco in Noord-Peru één van de grootste kopermijnen uit de grond gestampt door het Britse Monterrico Metals. De bewoners zijn daar hevig tegen wegens de verwachte vervuiling die hun bestaan bedreigt. En er is ook verzet omdat vlakbij een natuurreservaat ligt met unieke diersoorten. Vandaar de eis aan de Peruaanse regering om de concessie in te trekken. Ze krijgen internationale steun van milieu- en mensenrechtenorganisaties. Op 3 april is er actie gevoerd voor de hoofdzetel van Monterrico Metals in Londen.
Netwerk Vlaanderen heeft vroeger al onthuld dat Axa investeert in dit Britse mijnbouwbedrijf. De organisatie komt op voor maatschappelijk verantwoord ondernemen maar stelt vast dat grootbanken hierbij in het algemeen niet voor de meest duurzame bedrijven kiezen. Die grootbanken hebben het evenmin begrepen op duidelijke criteria die bedrijven uitsluit van maatschappelijk verantwoorde beleggingsfondsen. Netwerk pleit daarom voor onafhankelijke controle door derden.
Web-tv-reportage over Rio Blanco mijnbouwproject (eerste reportage): www.pala.be/video
FIAN over Rio Blanco protest www.fian.be
‘Het clusterbom gevoel’ – Zembla-documentaire over beleggingen van Nederlandse pensioenfondsen in bedrijven die wapens produceren, het milieu vernietigen of met kinderarbeid werken

Hoewel de Turkse regering van de moslimdemocratische premier Recep Erdogan de laatste jaren onmiskenbaar pogingen heeft ondernomen om de situatie van de mensenrechten in het land te verbeteren, blijft de situatie op het terrein verre van ideaal. De invloed van het machtige leger – dat geen al te hoge pet op heeft met Erdogan en zijn regering, de onopgeloste ‘Koerdische kwestie’ en de groeiende aanhang van allerlei rechtsnationalistische groeperingen zorgen regelmatig voor problemen. Ondertussen is ook binnen de EU de discussie over het Turkse lidmaatschap nog lang niet gestreden…
Op 15 maart 2007 werd de Turks-Koerdische dienstweigeraar Halil Savda door de militaire rechtbank van Corlu-Tekirdag tot 15,5 maand gevangenisstraf veroordeeld voor dienstweigering en herhaaldelijke weigering om militaire orders op te volgen. Dit was maar de zoveelste veroordeling in een lange rij van processen en perioden van gevangenschap voor de nu 33-jarige vredesactivist. Begin de jaren negentig werd hij ervan verdacht lid te zijn geweest van de verboden Koerdische partij PKK, wat Savda altijd heeft ontkend. In 2004 verklaarde hij op een persconferentie dat hij op grond van gewetensbezwaren geen legerdienst wil vervullen. Eind januari van dit jaar werd hij in de militaire gevangenis van Corlu nog zwaar mishandeld door de bewakers. Volgens zijn advocaat, Suna Coskun, is de kans groot dat hij op zijn volgende proces (op 12 april) nog eens zes maanden extra gevangenisstraf zal krijgen. Turkije treedt hiermee op flagrante wijze de internationale wetgeving met voeten die stelt dat een persoon geen twee keer voor dezelfde feiten kan worden veroordeeld. Bovendien werd Turkije eerder al aangeklaagd door de Raad van Europa in de zaak van dienstweigeraar en pacifist Osman Murat Ülke. Ook in deze zaak – die internationaal veel weerklank kreeg – was sprake van een carrousel van veroordelingen voor telkens weer dezelfde feiten. Ook de VN-werkgroep die zich bezighoudt met Willekeurige Vrijheidsberoving kwam in 1999 tot de conclusie dat de Turkse staat de bedoeling had om de persoonlijkheid van Ülke te breken door hem blijvend te vervolgen. De War Resisters’ International (WRI) roept 12 april uit tot actiedag in solidariteit met Halil Savda en voor het recht op dienstweigering in Turkije.
European Convention on Human Rights (ECHR)
International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR)
Meer over de zaak-Savda bij WRI wri-irg.org
Human Rights Watch over de zaak-Ülke hrw.org
Amnesty International web.amnesty.org

Op 25 maart 2007 was het precies 200 jaar geleden dat het Britse Lagerhuis de slavenhandel in het Britse imperium afschafte. Toch zou het nog vele decennia langer duren vooraleer aan die lucratieve praktijk ook werkelijk een einde kwam. Naar schatting 15 miljoen Afrikanen werden in de loop van vier eeuwen met Europese schepen naar de Nieuwe Wereld getransporteerd om er te werken als slaven. Voor enkele protestantse kerken was deze ‘verjaardag’ een goede gelegenheid om op te roepen deze ‘Afrikaanse Holocaust’ niet te vergeten. Op een gemeenschappelijke vergadering in Genève kwamen vertegenwoordigers van de Wereldraad van Kerken (WCC), de Wereldalliantie van Hervormde Kerken (WARC) en de Council for World Mission (CWM) overeen de erfenis van de slavernij en de actuele exploitatie van mensen in de vorm van racisme, economische globalisering, migratie en mensenhandel niet te vergeten. Eeuwenlang werden de meest productieve elementen uit de Afrikaanse samenlevingen brutaal weggehaald om hen in te schakelen in een zeer winstgevende handel ten bate van de Europese koloniale machten. De slavenhandel ontnam de Afrikanen hun menselijke waardigheid en legde de basis voor een taai racisme dat tot op vandaag voortduurt. De instandhouding van de materiële getuigen van de slavenhandel, zoals de forten op de West-Afrikaanse kusten, kan bijdragen aan dit collectieve geheugen. Maar ook vandaag gaat de uitbuiting van de zwakste bevolkingsgroepen voort, zeggen de kerken. Nog altijd maakt de winsthonger van enkelen miljoenen slachtoffers. De 200ste verjaardag van de afschaffing van de slavenhandel zou voor regeringen en zakenwereld een aanleiding kunnen zijn om onder de vorm van echte ontwikkelingssamenwerking een compensatie geven voor dit onnoemelijke lijden.
World Alliance of Reformed Churches (WARC) Genève www.warc.ch
Pambazuka News www.pambazuka.org
Commentaar: ‘We are our own liberators’ www.pambazuka.org

‘De Europese Unie wil vrijheid en ontwikkeling in de wereld bevorderen. Wij willen armoede, honger en ziekten terugdringen.’ Zo staat het in de Verklaring van Berlijn van vorige maand.
Misschien is het ook tijd om stil te staan bij de soms grote kloof tussen theorie en praktijk. De visserijakkoorden die Europa met Afrika sluit, blijken de visvoorraden te plunderen en de lokale vissers kapot te maken. Het Europese landbouwbeleid ruïneert nog altijd kleine boeren elders in de wereld met gedumpt voedsel. De economische samenwerkingsakkoorden die op stapel staan, dreigen nadelig uit te vallen voor vijfenzeventig partnerlanden uit Afrika, de Cariben en de Stille Oceaan. Toegegeven, Europa doet het veel beter dan de Verenigde Staten. Maar er blijven al te grote tegenstellingen bestaan tussen de Europese ontwikkelingspolitiek met haar mooie doelstellingen en de economische koers die de EU werkelijk vaart en opdringt aan vele landen in het Zuiden. De eerste ontwikkelingsregel zou moeten zijn: schaad andere landen niet. Die regel haalt Europa niet altijd.
IPS Verklaring van Berlijn ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van de Verdragen van Rome europa.eu/50