Stel u voor dat Tom Lanoye geen uitgever vindt als hij geen vrouwelijk pseudoniem aanneemt, iets in de stijl van Geraldine Lanoye misschien…? Iets dergelijks gebeurt in het Angelsaksisch taalgebied. De Schotse succesauteur Emma Blair, schrijfster van romantische boeken als ‘Twilight time’ heet in werkelijkheid Iain Blair. De 60-jarige man kan niet in rok op de foto, tenzij in een kilt misschien, omdat hij er naar eigen zeggen ‘de benen niet naar heeft’. De wereld op zijn kop sinds in de 19 de eeuw Mary Anne Evans haar roman ‘Middlemarch’ publiceerde onder de naam George Eliot en Amantine-Lucile-Aurore Dupin schreef en leefde als George Sand.
Waarom Blair en enkele andere Britse mannelijke auteurs zich de andere sekse aanmeten? Simpelweg om zich een weg naar een, overwegend vrouwelijk, lezerspubliek te banen. Want net als bij ons vind je er veel meer vrouwen met een boek op schoot dan mannen.
Afgezien van dat aardigheidje zijn het knappe, jonge vrouwelijke auteurs die de cijfers van de uitgeversbusiness de hoogte in jagen, dat lazen we in ‘The Financial Mail’. En ja, er is leven naast J.K.Rowling; Anne Micaels bv. die in 1997 de ‘Orange Prize’ won verkocht wereldwijd 150 miljoen exemplaren van haar roman ‘Fugitive Pieces’. De Orange prijs voor vrouwelijke fictie doet volgens Kate Mosse, mede oprichtster, auteur en presentatrice van een boekenprogramma op de BBC, nog steeds wat hij moet doen: vrouwelijke literatuur promoten. Dit ondanks het verwijt van bv. A.S. Byatt dat de Orange Prize vrouwelijke auteurs in een getto zet.

Kate Mosse ergerde zich aan het feit dat, als er al vrouwen werden genomineerd voor de gerenommeerde Britse Booker Prize, ze enkel als ‘vrouwelijk auteur’ werden geduid en men nooit inging op de kwaliteit van hun werk. Toen de Booker Prize met een uniform mannelijke shortlist uitpakte, vatte Mosse dit op als een politiek statement en zorgde voor een tegenhanger. Dergelijke initiatieven droegen eraan bij dat nu de helft van de vijftig best verkopende boeken door vrouwen zijn geschreven, twintig jaar geleden was dat nog slechts een op vier. In Amerika tekent zich een gelijkaardige trend af: vrouwen verdubbelden hun aandeel in de bestseller lijst van de New York Times. Hoewel, zonder betrouwbare foto op de achterflap mag u dus twijfelen aan de authenticiteit van de aangegeven sekse.

Wil u een vriend laten kennismaken met 6minutes woman matters?
Klik hier en u doet een vriend of kennis een plezier

Volgend academisch jaar wuiven ook president Poetin en zijn vrouw Lyudmila hun dochters het huis uit: na jaren thuisonderwijs om veiligheidsredenen gaan ze studeren aan de universiteit van Sint Petersburg, dertig jaar nadat hun vader aan de rechtsfaculteit zijn diploma behaalde. De Engelstalige ‘Pravda’ onthult dat Masha (20) de studie biologie en bodemwetenschappen aanvat en Katya (19) voor Japanse geschiedenis aan de faculteit Oosterse studies kiest. Niemand die de meisjes zou herkennen, hun foto werd sinds ze heel jonge blonde kindjes waren, nergens meer gepubliceerd. De universiteit zal hen in ieder geval niet uit de anonimiteit halen. ‘We hebben duidelijke orders van hogerop’, stelt ze en hult zich verder in stilzwijgen. De administratie van de gereputeerde onderwijsinstelling ontdekte de komst van Masha en Katya slechts toevallig: op het inschrijvingsformulier schreven de dochters braaf in het vakje beroep en werkplaats van vader: Poetin Maria Vladimirovna, president van de Russische federatie.

En dus zal Lyudmila (48) voortaan wat vaker alleen moeten wachten op haar echtgenoot die meestal pas om middernacht thuiskomt. Over het werk wil hij het dan niet meer hebben en advies van zijn vrouw kan hij missen. ‘Je kunt je er maar beter niet mee bemoeien’, oppert Lyudmila. Dat doet ze dan ook niet al klaagt ze wel aan dat er gaan enkele vrouw in het kabinet zit. ‘Hij is ronduit een workaholic en vergeet te leven’, getuigt ze. Na zijn twee ambtstermijnen zal hij volgens zijn vrouw gewoon ‘een gelukkig man’ zijn maar het is nog maar de vraag of de wereldleider de macht zo vlotjes los zal laten en zich tot het thuisfront zal beperken waar hij volgens zijn vrouw dus ook behoorlijk autoritair uit de hoek komt.

Anders dan nu was Mechelen vijfhonderd jaar geleden in vrouwenhanden: Margareta van York (1446-1503) en Margareta van Oostenrijk (1480-1530) oefenden vanuit de stad een grote invloed op de Nederlanden uit. Margareta van York was een Engelse prinses, naar verluidt blond en aantrekkelijk, en derde vrouw van hertog van Bourgondië Karel de Stoute. De weinig diplomatische vorst sneuvelde op het slagveld waarna zijn vrouw zich in Mechelen vestigde en er haar stiefdochter Maria van Bourgondië opvoedde. Wat impliceerde dat ze ook Maria’s huwelijk met Maximiliaan van Oostenrijk arrangeerde, de Habsburger die moest voorkomen dat de loerende Fransen de Nederlanden zouden inpalmen. Behalve dat introduceerde Margareta van York de Engelse politieke invloed en cultuur in de lage landen.
Stiefdochter Maria van Bourgondië verongelukte tijdens het paardrijden en liet twee jonge kinderen achter, troonopvolger Filips de Schone en dochter Margareta van Oostenrijk, meteen de tweede historische politica die Mechelen wil vieren. Ze overleeft niet alleen haar broer maar ook twee echtgenoten. Margareta van Oostenrijk is twee als ze wordt ‘beloofd’ aan de Franse dauphin die niet veel later met een ander huwt en het kind ‘terugzendt’. Als ze dertien is trouwt Margareta met de frêle Spaanse troonopvolger die sterft na vijf maanden huwelijk, uitgeput door feestelijkheden, blijde intredes en echtelijke plichten. Haar tweede gemaal, Philibert van Savoye legde het loodje na het drinken van ijskoud water op een hete zomerdag. Margareta zelf hield stand maar besloot om nooit nog te huwen en de verloren liefde slechts in gedichten te bezingen. Behalve dat voedde ze haar neefje en latere keizer Karel V op. Als landvoogdes nam ze in zijn naam het bestuur van de Nederlanden waar.

De Margareta’s konden zelfs niet de illusie koesteren dat ze hun eigen leven stuurden, ze waren slechts pionnen op het politieke schaakbord. Maar uiteindelijk werd ook hun leven meer door kleine toevalligheden en grote gebeurtenissen bepaald dan door politieke beslissingen. Daarom is het boeiend om zien hoe ze in Mechelen een heel persoonlijk hoofdstuk schreven.
Tussen 17 september en 18 december loopt de grootse tentoonstelling ‘Dames met Klasse’. Ze beantwoordt de vraag: wie waren ze en hoe hielden ze zich overeind in de mannenwereld, zowel politiek als emotioneel. Op de grens tussen middeleeuwen en renaissance ontvingen ze aan hun hof kunstenaars, wetenschappers en denkers. Daarvan getuigen schilderijen, wandtapijten, in hun bibliotheken verzamelden ze handschriften en zelfs gedrukte boeken. Mechelen brengt 170 objecten uit internationale musea samen en de Irakese architecte Zaha Hadid gaf de tentoonstelling vorm.
‘Mechelen 2005, stad in vrouwenhanden’ omvat een hele reeks hedendaagse projecten die volgens de organisatoren ‘vrouwelijkheid gestalte geven’. Tevens richt de stedelijke bibliotheek een ‘feminatheek’ in waar boeken van en over vrouwen uitnodigend liggen te wachten.
Het volledige programma van dans, theater, film en feestelijkheden vindt u op www.mechelen2005.be

Bedrijfsjuristes verdienen systematisch minder dan hun mannelijke collega’s, dat blijkt uit een salarisenquête van het Instituut voor Bedrijfsjuristen (IBJ). Mannen vormen nog steeds de grootste groep in het beroep maar er is een grote de instroom van vrouwen, weet Anne De Wolf, directeur van het IBJ. Er zijn 39 procent vrouwen, verdeeld over de diverse functies die bedrijfsjuristen kunnen bekleden: 44 procent is adviseur, 30 procent werkt in een managementfunctie en 34 procent bereikte het directieniveau. Aan de salarisenquête namen 286 van de 1000 IBJ-leden deel. Bedrijfsjuristen starten hun loopbaan met gemiddeld 40.000 euro per jaar, aan het einde van de rit verdienen ze gemiddeld 77.500 euro. Wie opklimt tot een directiefunctie, verdient als dertiger zo een 65.000 euro en boven de vijfenvijftig wordt dat gemiddeld 94.000 euro. Tussen al die mooie cijfers is het teleurstellend nieuws te lezen dat vrouwelijke bedrijfsjuristen in vergelijkbare functies systematisch minder verdienen dan hun mannelijke collega’s. ,,Vrouwen zijn over alle bedrijfstypes verspreid en investeren even zwaar in opleiding als mannen’’, zegt Anne De Wolf. Volgens haar heeft het loonverschil alles te maken met de voorzichtige houding van vrouwen aan de sollicitatietafel: ,,ze verkiezen zich professioneel te bewijzen voor ze harde eisen op tafel leggen, dit in tegenstelling tot mannelijke collega’s. Op die manier wordt de verhouding tussen de principieel gelijke beginbarema’s scheefgetrokken wat zich in het verdere verloop van de carrière doorzet en gemiddeld 10 procent verschil uitmaakt.’’ Voor vrouwen boven de vijftig kan de kloof verbreden tot een ontstellende 30 à 40 procent. IBJ plant dan ook om als beroepsorganisatie haar vrouwelijke leden te ondersteunen met een specifieke cursus ‘loon onderhandelen’.

De loonkloof tussen de seksen is anders wel een verschijnsel waar men zachtjes aan kan ‘wennen’ - zonder dat men er zich mag bij neerleggen - lang voor men vaste voet aan grond krijgt op de arbeidsmarkt. Dat vertelt een studie van Randstad bij 1000 studenten tussen 15 en 25 jaar. De overgrote meerderheid of 90 procent van de jongeren doet een of ander werk tegen betaling. Daarbij verdienen de meisjes wel zo een 15 à 20 procent minder dan de jongens of gemiddeld 1354 euro tegen 1657 euro. Net zoals in vele latere loopbanen is het verschil terug te voeren tot de tijd die men werkt, de sectoren en de jobs waarin meisjes en jongens meedraaien. Gemiddeld werken ze 37 dagen per jaar waar de jongens een dag meer presteren. Het grootste aandeel van de vrouwelijke jobstudenten (31 procent) zit aan de kassa of vult de rekken van een winkel. De meeste jongens (28 procent) werken als arbeider in een productiebedrijf. Bijna een op vijf van de meisjes heeft een job als administratief bediende tegen 14 procent van de jongens.
Details via Randstad

Onschatbaar veel vrouwen werken dan weer helemaal aan de basis, dag in dag uit: in vaak hachelijke omstandigheden verdienen ze een kostje voor zichzelf en hun kinderen bij elkaar, ze zetten zich in voor onderwijs en gezondheidszorg, ze komen op voor rechtvaardigheid en bij conflicten hebben ze de neiging om met alle partijen te onderhandelen in plaats van elkaar te bevechten. Dat heeft de Zwitserse etnologe Dr. Ruth Vermont-Mangold met eigen ogen gezien. Ze is Zwitsers en Europees parlementslid en vanuit die mandaten bezocht ze diverse vluchtelingenkampen in ex- Joegoslavië en in oorlogsgebieden in Russische deelstaten. Zo kwam ze op het idee om die vrouwen uit de anonimiteit te halen. Daartoe richtte ze, met steun van het Zwitsers ministerie voor buitenlandse zaken, het comité 1000PeaceWomen op. Na drie jaar internationale research werden 1000 namen en profielen van vrouwen over de hele wereld verzameld en afgelopen maand werden ze voorgedragen voor een gemeenschappelijke Nobelprijs voor de Vrede 2005. Zij zijn de symbolische vertegenwoordiging van alle verdienstelijke vrouwen op het vlak van vredeshandhaving. Dat begrip wordt heel breed geïnterpreteerd, nml. elke inzet die spanningen helpt ontladen. Of 1000PeaceWomen ook echt de collectieve Nobelprijs aan de vrouwen kan doorgeven, weten we pas in oktober. In ieder geval verschijnt eind november een boek met hun portretten en biografieën zodat hun verhaal voor altijd gekend is.
Meer

België levert ook een PeaceWoman: Jeanne Devos (°1935) werkt in India om het leven van kinderen in huisarbeid draaglijker te maken. ‘Ik ging als missionaris naar India om te bekeren maar de eerste die bekeerd werd, was ikzelf’, vertelde ze al in 2000 aan het Leuvens studentenblad VETO n.a.v. het eredoctoraat dat ze ontving van de KULeuven. ‘Ik hou me vooral bezig met het aanpakken van wantoestanden en dat vanuit een pluralistisch standpunt.’
Huisarbeid meestal uitgevoerd door jonge meisjes, is één van die mistoestanden. Ondanks de economische boom die India beleeft, zit nog steeds 60 procent van de bevolking in armoede. Bij de kastelozen worden meisjes geronseld en gekocht, ze worden vaak ondergebracht in de bruidschat, als onderdeel van de huisraad. In Bombay alleen al gaat het om zowat 80 000 meisjes waarvan een kwart zelfs geen twaalf jaar oud is. Ze mogen geen kind zijn en dat gemis gaat orthopedagoge Jeanne Devos recht naar het hart, de meisjes staan onder psychologische en fysieke druk, ze worden ronduit misbruikt en hebben geen eigen sociaal statuut. Jeanne Devos richtte in 1985 de ‘National Domestic Workers Movement’ op, een vereniging die bij de huisarbeidstertjes zelfrespect en eigen actie stimuleert en opkomt voor hun economische en persoonlijke rechten bij de Indische overheid, de Verenigde Naties en de Internationale Arbeidsorganisatie. Zeven jaar geleden installeerde Devos ook een telefonische hulplijn waar kinderen het etmaal rond terecht kunnen met hun problemen.
Meer op o.a. VIW

Nu we een enkele weekjes overslaan, rest ons nog u een prettige zomer toe te wensen. Op reis of in de beschutting van het haagje in uw achtertuin. Als u maar een strookje vrijheid vindt, uw gedachten even het vastgelegde parcours van wikken, wegen en beschikken mogen verlaten om hun eigen weg te gaan in verbeelding of mooie werkelijkheid.
Maar niet zonder eerst de opdracht van ‘het koffers pakken’ te volbrengen, zelfs als u thuisblijft.
De Duitse filosoof Wilhelm Schmid verheft koffers pakken tot een kunst. ‘Bij het pakken van je koffer draait het, net als in de filosofie, om de vraag: wat is echt belangrijk, wat is wezenlijk? Zo orden je jezelf, terwijl je de dingen ordent. Een goede oefening.’
Koffers pakken is volgens Schmid een manier om van buitenaf naar uzelf te kijken en een gesprek met uzelf aan te gaan. En inderdaad, ziet u zich staan voor die gapende leegte, in de linkerhand een bundeltje warme truien en in de rechterhand frullerige jurkjes. Met in uw hoofd de rondspokende vraag: waarheen wil ik gaan, waarop wil ik me voorzien? ‘Tegelijk orden je ook jezelf’, vindt Schmid, ‘wat wil je als bagage meenemen in je verdere leven, wat wens je achter te laten? Wat hoort echt bij jou en je kern, wat zit aan de rand en is wisselend?’

Vakantie is - zou toch moeten zijn - hét moment om uzelf te vinden, een belevenis beperkt in tijd en in ruimte weliswaar. Een tijdsspan, een oord waarin alles wat belangrijk is gekristalliseerd wordt en uitblinkt. Koffers pakken is ‘een demontage van het zelf om je op een nieuwe manier te kunnen samenvoegen’, aldus Schmid.
In onze ervaring kan een mens daarbij, evenmin als bij het koffers pakken, niet krenterig zijn. We worden immers meer gedreven door de vrees om dingen te missen dan door de overlast van ballast. En dus nemen we veel mee, téveel. De ene herinnering zit in de weg van het andere verhaal maar alles zit wel binnen het omsloten geheel van uzelf. Een mooie zomer!