‘Ze zetten zichzelf in het centrum van hun persoonlijk universum’, is één van de conclusies van de studie die merkenadviesbureau think/BBDO voerde bij jonge mensen van 18 tot 30 jaar oud. De Belgische studie omvatte 600 mensen en liep parallel met een Europese onderzoek, in het najaar van 2004.
De jongeren willen ‘hun eigen ding doen’, ze leven met een sterk zelfbeeld en weten wat ze willen, 71 procent hanteert bepaalde doelen en wil alles doen om ze te bereiken. 73 procent heeft trouwens het gevoel zijn succes of mislukking zelf te controleren. Wat dat laatste betreft, zitten ze boven het Europees gemiddelde van 61 procent. Het is dus niet bepaald verwonderlijk dat jonge Belgen zich goed in hun huid voelen en de toekomst, zij het genuanceerd en niet naïef, optimistisch tegemoet kijken. Ze zijn dan ook de eerste generatie die letterlijk gepamperd werd - misschien geen kwaad idee voor een merkenadviesbureau om post factum het verband tussen de luierkwaliteit en de mentaliteit van de betreffende generatie te bekijken – én gekoesterd. Hoewel think/BBDO aanhaalt dat ze geboren werden in de laagconjunctuur van de jaren ’80, zijn ze kinderen van ouders die hun kroost op het voorplan zetten, de eerste pedagogische publicaties voor groot publiek verslonden en hun nakomelingen in mooie dromen spon én het koude oorlog syndroom hadden afgelegd. Dat alles belet niet dat 19 000 Belgische jongeren uit diezelfde cohorte van een leefloon bestaan. Van hen is bekend dat ze dikwijls uit gebroken gezinnen komen waardoor hun eigen traject soms wordt omgeleid. Of hoe statistieken en cijfers elk een hoofdstuk van het verhaal vertellen.

De internetboom en de golfoorlogen worden als de belangrijkste internationale omgevingsfactoren aangeduid van de tijd waarin de 18 tot 30 jarigen opgroeiden. De eerste heeft blijkbaar de grootste stempel gedrukt want het gaat om een ontspannen en open volkje. Ze zijn tolerant en seksueel permissief. Ze zoeken naar verrijkende en confronterende ervaringen, via reizen bijvoorbeeld, en stellen zich sociaal en solidair op. 82 procent van de jonge Belgen wil ‘vechten’ voor een goed doel waarin ze geloven. In de praktijk blijken ze dat pragmatisch op te vatten. Vooral via consumentengedrag willen ze de wereld helpen, door die producten te kopen die goed zijn voor hen en voor de wereld of die tenminste niet schaden. Wat carrière en relaties betreft, streeft deze generatie naar evenwicht: 4 op 5 willen trouwen en kinderen hebben. 76 procent van de Belgen wenst op bepaalde tijdstippen in de loopbaan de tijd te nemen om ‘zijn eigen ding te doen’ en 54 procent heeft meer interesse in verrijkende ervaringen dan in rijk zijn. Slechts 22 procent geeft aan minder hard te willen werken dan de ouders. Ze willen dus graag werken maar hun eigen accenten leggen en eigen belangstelling volgen. 36 procent hoopt of verwacht in het buitenland te gaan werken of leven in de komende tien jaar.
,,Deze generatie is een ‘en-en generatie’’, vat managing director van think/BBDO Fons Van Dyck samen, ze verzoenen karakteristieken als individualistisch en solidair, ze koesteren hun roots en willen de wereld ontdekken, ze passen traditionele waarden in hun leven in en zijn seksueel permissief. ,,De jongste actieve generatie (12,5 procent van de bevolking) is vrouwelijk’’, benadrukt hij. ,,De mannelijke waarden van de X-generatie die zijn leven in het teken van materiële welvaart en carrière stelt, zijn vervangen door een streven naar balans.’’ Met die ambitie en hun openheid staan de jongeren dus dichter bij de generatie babyboomers die heimelijk naar het vrolijke jaren ’60 sfeertje omkijkt.

‘The hidden beauty of Latvian Women’, kopt het inflight magazine van air Baltic. Op de cover: twee zonnebankbruine schoonheden mét push ups en vakkundige make up. Niét zo verborgen dus, de schoonheid van de Letse vrouwen. In het magazine een artikel van Dace Ruksane, schrijfster en hoofdredactrice van een Lets vrouwenblad, dat opent met het cliché: ‘Letse vrouwen zijn de allermooiste!’ Tijdens de tweeëneenhalf uur durende vlucht lezen we hoe Ruksane de twee facetten verzoent.
Immers, na een geschiedenis van censuur herademt de Letse pers en is ze gekenschetst door ironie en grondigheid. De Letten rekenen af met hun verleden en vinden zichzelf terug. Dus hebben ze het hart op de tong: ze zetten zich te kijk, hun charmes en hun fouten, alles is bespreekbaar in diepgravende artikels. Ruksane probeert uit te zoeken waar de schoonheid van de Letse vrouwen vandaan komt en waarom ze er zoveel zorg voor dragen. Is ze genetisch, omdat de Letten een mengeling van verschillende volken zijn? Of wil het kleine land ten koste van alles uitblinken, moet de lichamelijke verwennerij het diepgewortelde minderwaardigheidscomplex van de vrouwen toedekken? Of, vraagt Ruksane terwijl ze de gedachte koestert, is het een kwestie van goede smaak, een natuurlijke aanleg om hun uiterlijk met hun innerlijke essentie te laten harmoniëren?

Uit onderzoek blijkt dat Letse vrouwen meer geboeid zijn door iemands blik en de innerlijke wereld die eruit spreekt dan door de contouren van het lichaam. En een persoonlijk verhaal hebben ze. ,,Letse vrouwen zijn sterker dan hun mannen’’, zegt Vija Dzërve, air Baltic PR manager. ,,Ze hielden het land overeind en voedden de kinderen op tijdens het Sovjet regime. Hun echtgenoten dronken er zich doorheen, daar hoefden ze niet op te rekenen. Even goed is hun positie vergelijkbaar met die van vrouwen overal elders, ze zijn professioneel actief maar ondervertegenwoordigd in beleidsfuncties.’’ En om de ontvolking tegen te gaan worden ze in de eerste plaats gestimuleerd om kinderen te krijgen. ,,Ik heb mijn programma afgewerkt: een zoon en een dochter gekregen’’, lacht Vija. En toch, in een door mannen gedomineerde politiek speelden vrouwen een eerste plans rol bij de onafhankelijkheid van Letland. Aan de Baltic Times vertelt Kazimiera Prunskiene, de allereerste premier van Letland na de ‘zingende revolutie’ in 1991, hoe ze tijdens de onderhandelingen haar vrouwelijke benadering uitspeelde: negotiëren zonder te willen domineren en gevoelsmatig overtuigen. Vaira Vike-Freiberga is de vrouwelijke presidente in haar tweede ambtstermijn. Als kind van 7 vluchtte ze in 1944 voor de Russische troepen die Letland van de nazi’s kwamen bevrijden. Maar gezien de Letten al voor de tweede wereldoorlog onder Russisch bewind hadden geleefd, wisten ze hoe de ‘bevrijding’ er zou uitzien. Pas toen ze 55 was keerde de academica Freiberga terug uit het westen omdat Letland haar vroeg aan het Letse zelfbewustzijn te komen werken. Tijdens de tweevoudige bezetting verloor het land een derde van zijn populatie en het Sovjet trauma overheerst vandaag nog de maatschappij. De Europese luchthartigheid is de Letten vreemd, ook al stellen ze alle hoop op dit ‘paradijs’ dat ze vroeger slechts kenden van ‘radio Free Europe’ en waar ze nu graag deel van uitmaken.

In koffiehuisjes ver van prestigieuze bouwwerken ontmoet je de vermoeide Letse vrouwen die het fortuin van de fine fleur niet delen. In de portieken van kerken trachten nog armere vrouwen een kostje bij elkaar te bedelen.
Riga, de grootste stad van de Baltische staten heeft iets dromerigs bewaard, iets dat zweemt naar toekomst en vastzit aan vroeger. Als je de Vrijheidslaan oostwaarts tot aan het einde afloopt, aldus de stadsgids, kom je helemaal in Moskou uit. In Riga rijgen de art nouveau huizen zich aan elkaar: ze getuigen van de weelderige levensstijl van de handelaars aan het eind van de 19 de eeuw. In het oude stadsgedeelte binnen de vroegere stadswallen staan lutherse en orthodoxe kerken en synagogen vreedzaam naast elkaar, zoals hun gelovigen nu ook verdraagzaam samenleven. Letland wil de esthetiek van zijn verleden bewaren én duchtig economisch groeien, het wordt een moeilijke evenwichtsoefening.
Meer hierover op Riga This Week, In Your Pocket, Latvia Tourism en Air Baltic

Het kuuroord Jurmala aan de kustlijn van de Baltische zee combineert schoonheidszorgen waaraan mineraalwater en modderbaden te pas komen met de natuurlijke troeven die de streek biedt. De kuuroorden van de Baltische staten hebben een lange traditie, de hogere klassen van heel Rusland en de aristocratie uit de omgeving van de Tsaar kwamen er kuren. Een paar woonkazernes, relieken uit de Oostblokarchitectuur, getuigen van de populariteit van het oord bij de Sovjets. Jurmala baadt in een pittig zoute zeelucht, de witte zandstranden afgeboord met eeuwenoude pijnbomen en historische, houten huizen vormen een decor van kalmte en schoonheid. En een uitnodiging voor iedereen die graag over minder betreden paden wandelt.
Jurmala

Het is weer tijd voor de jaarlijks voorgeprogrammeerde hype van de liefde, ook al dingen de glimmende Valentijnsharten eerder naar de eerste prijs voor het foeilelijkste object dan dat ze ons suggestief in de stemming brengen.
Bloedrood als de harten kleurt de geschiedenis van Valentijn, een martelaar die slachtoffer werd van de Romeinse vervolging van de Christenen in Rome. En dat rond 270, dus even voor het Christelijk geloof tot staatsgodsdienst werd gemaakt; in tijd en ruimte gezien zijn overtuigingen nu eenmaal een beetje relatief. In ieder geval maakte de marteldood van de man met de geladen nalatenschap een heilige.
De meest gesmaakte legende vertelt dat het ging om priester Valentijn die jonge paren in het geheim in de echt verbond. Daarmee ging hij in tegen het decreet van keizer Claudius II die soldaten verbood om te huwen en wel omdat ongebonden mannen volgens hem betere krijgers waren. Keizer Claudius wist dus alles over testosteron zonder het goedje te kennen. De onfortuinlijke priester Valentijn betaalde zijn dwarsliggerij met de dood maar werd wel de meest onsterfelijke heilige van de kalender.

Valentijn had evenwel een rivaal. Op 15 februari vierden de Romeinen hun vruchtbaarheidsgod Lupercus, een evenement dat ook wel eens als de voorloper van het huidige liefdesfeest wordt gezien. De Romeinen voerden trouwens een heel leuk gebruik in: alle huwbare meisjes moesten een briefje met hun naam erop in een schaal gooien, jonge mannen visten er eentje uit en voor de duur van het feest vormden die twee mensen een paar. Groeide die verhouding in de loop van het volgend jaar uit tot iets blijvends, dan hoefden ze zich het volgend Lupercusfeest niet meer in de liefdesloterij te gooien. Naarmate het Christelijk geloof terrein won, verbood de Kerk dit heidens ritueel en Lupercus verdween in de nevelen van de tijd. Maar misschien hebben we hem noch Valentijn nodig en kunnen we in de liefde op onszelf vertrouwen…

‘In ons brein schijnt een bijzonder gebied te bestaan dat je het poëtisch geheugen zou kunnen noemen en dat registreert wat ons heeft betoverd, ontroerd, wat ons leven mooi heeft gemaakt.’ Volgens de Tsjechisch-Franse schrijver Milan Kundera (Brno°1929) begint liefde op het moment dat iemand zijn eerste woord in het poëtisch geheugen grift. Vanaf dat moment worden alle anderen uitgesloten, hoe hard ze ook op de deur bonzen, ze blijft dicht. Als er al een definitie van liefde te formuleren valt, doet Kundera dat treffend mooi in ‘De ondraaglijke lichtheid van het bestaan’. Zijn hoofdpersonage Thomas heeft enkel Tereza in zijn poëtisch geheugen toegelaten. ‘Sinds hij Tereza kende had geen enkele vrouw het recht in dit deel van zijn brein zelfs het vluchtigste spoor achter te laten.’

In de realiteit brengt Kundera’s bevlogen opvatting over liefde ook heel wat wanhoop met zich mee voor wie ze in haar/zijn leven niet tegenkomt. Wilhelm Schmid, Duits filosoof van de levenskunst heeft gelukkig een antidotum, een handvol troostende gedachten, een sterk relativerende mijmering over het verschijnsel. ‘Liefde is een fenomeen dat tussen mensen zo nu en dan optreedt en soms ook uitblijft. Als de liefde er is wordt het mensen warm om het hart’, zegt hij. Zonder liefde hebben ze het koud in de hartstreek. Liefde is cyclisch zoals de jaargetijden en er is dus niet veel tegen te beginnen. Schmid heeft te doen met mensen die van de mythische eenheid van vrouw en man hun ideaal maken. Het was Plato die het beeld verzon waarin vrouw en man één waren en daarna van elkaar werden gescheiden, nadien bleef er hen niets anders over dan dolend naar hun andere helft te zoeken. ‘Hoeveel tweedracht zaait die droom over eenheid niet, in het leven van alledag en met het verlopen van de tijd is die immers niet leefbaar’, meent Schmid. Zijn levenskunst schrijft voor niét met de droom over eenheid te dwepen en eerder de twee-heid als gegeven te aanvaarden.

Een leven mét en een leven zonder liefde liggen niet zover uit elkaar, troost de filosoof Schmid. Want beide vragen om een pragmatische houding, je moet er goed mee kunnen omgaan om het vol te houden. Er is dus geen reden om zo sterk naar liefde te verlangen: als ze al op je weg komt, kan ze op de duur toch niet bij jou blijven. Liefde is een meer of minder sterke aantrekkingskracht maar vraagt het nodige onderhoud en werk: het moeilijk aanpassingsproces aan elkaar overschaduwt de oorspronkelijke sensatie. ‘Zo wonderlijk als het gevoel is, tellen in het dagelijks leven vooral de gewone dingen. Ze bepalen het samenleven en ruïneren het ook als ze niet verenigbaar blijken te zijn. Pragmatisme is het eiland waarop de schipbreukelingen van het leven en de liefde zich altijd kunnen redden. Ook de mensen die zonder liefde leven’, aldus Schmid.

Volgens filosoof Schmid zijn mensen voor alles verliefd op de liefde zelf. Als je dan toch zo tobt over een onvervulde liefde en er niemand in je omgeving in aanmerking komt, is het goed om je af te vragen waar je nu eigenlijk naar uitkijkt: naar iemand in het bijzonder of naar het idee van de liefde zelf. Wie liefheeft, leeft in de ‘zekerheid’ dat zijn tegenspeler niet inwisselbaar is terwijl die ‘ware liefde’- als er maar genoeg tijd en dagelijksheid overheen gaat - vaak moeiteloos voor een andere wordt ingeruild. In die ene bepaalde liefde zit dus onmiskenbaar een ‘universeel’ element. Dus kan men ook liefhebben zonder van iemand te houden, besluit Schmid.
Toch kan hij zich goed voorstellen dat een mens zich zonder liefde maar ‘gedeeltelijk’ en onvoldaan voelt. Want iedereen gaat zo nu en dan graag door een romantische roes, bij gelegenheid mag het zelfs een liefdesontmoeting zijn. Hoe je dat moet realiseren als je niet geliefd bent en er zo naar verlangt? Op dit punt roept Schmid de hulp van Seneca in die schrijft: ‘Als je geliefd wil worden, heb dan lief.’