De tweejaarlijkse prijs van de Medical Women's Association Belgium ging dit jaar niet naar een verdienstelijk vrouwelijke arts, wel naar journaliste Jennie Vanlerberghe. Zij is als lid van Moeders voor Vrede betrokken bij het project 'Een Vrouwenhuis in Istalif', Afghanistan. Vanlerberghe trok de Vrouwenraad over de streep om het project te ondersteunen met de campagne 'Ontsluier haar Leven'.
De Taliban hielden zwaar huis in Istalif en pakten er de vrouwen hard aan. Het Vrouwenhuis is bedoeld om vrouwen weer vertrouwen te geven in zichzelf en het leven, het is een plaats om elkaar te ontmoeten en cursussen te volgen. Sinds de opening lopen er alfabetiseringsklassen en een gynaecologe houdt er regelmatig consultatie waar telkens een tachtigtal vrouwen op af komen. Medische bijstand die aan een grote nood beantwoordt en mede door Jennie Vanlerberghe werd mogelijk gemaakt, waarmee de cirkel tussen de journaliste en de vrouwelijke Medische organisatie gesloten is. Jennie Vanlerberghe schreef ook het boek 'Een mens op de vlucht' waarin ze schrijnende verhalen van asielzoekers optekende, telkens aangevuld met een duiding van de politieke situatie in het land van herkomst.

Single of gehuwd, een andere manier om in de wereld te zijn, ook in de virtuele versie van het internet, zo blijkt uit een Amerikaans onderzoek nog deze herfst van Nielsen/NetRatings. Heel veel vertoeven mensen-alleen op het net: ze bladeren doorheen 113 pagina's webwereld, maar liefst 216 procent meer dan gehuwden. PlanetOut Partners en gay.com zijn twee van de sites waar singles respectievelijk drie en vijf uur blijven hangen, zowel van thuis uit als op het werk.

Gehuwden zijn dan weer koopgrager dan alleenstaanden: ze doen tien procent meer online-aankopen dan de gemiddelde surfer. Die aankopen weerspiegelen dan ook nog eens hun familiale en huiselijke besognes: via tuingerei of educatieve software bijvoorbeeld. Single-surfers bestellen amusement via het net en ook financiële diensten.
Singles gaan op het net precies om contact te zoeken; zeven van de tien favoriete websteks zijn dating en persoonsgerelateerde sites: Match.com is de absolute topper bij mensen-alleen. FamilyFun is favoriet bij gezinnen natuurlijk. Gehuwde surfers bezoeken braaf familie- of kind-georiënteerde sites en zien het net vooral als functioneel. Gehuwd zijn of niet, het maakt een groot verschil uit. Het is dan ook logisch dat uiteenlopende belangstellingen zich vertalen in een ander online gedrag, besluit internet analist Levin laconiek.

Inmiddels hangt 'De Venus van Urbino' nog steeds in Bozar in Brussel. De tentoonstelling rond het schilderij van Titiaan zoals ze door Umberto Eco werd bedacht, trekt opvallend veel vrouwenaandacht. Dat is maar goed ook want het is een bijzonder intrigerende en bestuderende rondgang langs schilderijen, beeldhouwwerken en voorwerpen die met 'De Venus van Urbino' samenhangen.
'De Venus van Urbino' intrigeert zelf ook, zinnelijk en afstandelijk tegelijk ligt ze, half gescheiden van twee kameniersters die haar kleren uit een koffer opdiepen. Haar bed deelt ze met een opgerold 'King Charles hondje', het uitverkoren huisdiertje van renaissancemensen dat op talloze schilderijen de huwelijkstrouw mag symboliseren. Maar wat doet het diertje aan de voeten van Venus? Om het antwoord op die en andere vragen te benaderen, geeft de tentoonstelling een beeld van de tijd waarin het werk ontstond, van de figuren die de schilder en de opdrachtgever omringden, de stand van de wetenschap. Ze kadert de Venus ook tussen haar voorgangsters en haar opvolgsters, want het thema is via het classicisme, de romantiek en het impressionisme tot bij ons aanbeland. Intrigerend is de tentoonstelling ook omdat ze misschien meer vragen oproept dan ze wel beantwoordt. Een expositie die men met honger en niet volkomen verzadigd verlaat. 'Venus ontsluierd' loopt nog tot 11 januari 2004 in het kader van Europalia in Bozar in de Ravensteinstraat te Brussel.
Openingstijden
Meer over de tentoonstelling 'Venus ontsluierd' op www.6minutes.net/womanmatters

,,Ik geloof dat het iets geweldig goeds is als men vroeg went aan de eenzaamheid. Dat leert een mens, in zekere mate tenminste, om het zonder de anderen te kunnen stellen. Het leert een mens ook om meer van anderen te houden'', zegt Marguerite Yourcenar over haar solitaire jeugd waarin ze grotendeels door haar vader werd 'begeleid'. (...) ,,Maar misschien moet je de eenzaamheid ook liefhebben om te bereiken dat je niet alleen bent. Omdat ze in de lente 'hun boom' terugvinden die de eenzaamheid van de winter heeft doorstaan, zoals je dat misschien ten onrechte zou kunnen noemen, daarom komen de vogels in de lente ernaar terug.''
Op wandelafstand van de Bozar, is de tentoonstelling rond Marguerite Yourcenar in de Koninklijke Bibliotheek van België aan de Kunstberg mooi meegenomen. Daar wordt het leven van Yourcenar, geboren in een huis aan de Louisalaan te Brussel, in sepia foto's en massa's brieven opnieuw samengesteld. Ook de speciale relatie die ze met haar vader had, de weinig traditionele man die zijn dochter in zijn leven toeliet, zijn literatuur met haar deelde en veel met haar reisde. Van deze non-conformist hem is het adagium: 'Je zit nergens zo goed als ergens anders.'

Reizen en lezen waren een belangrijk deel van hun leven. Marguerite Yourcenar schreef ook vanuit dat soort bestaan; ze volgde haar interesses en bracht verslag uit van haar nieuwsgierige zoektocht naar feiten en waarden die ze in haar literatuur herbergt en behoedt. Wijsheid van denkers uit westerse en oosterse traditie maar ook van tegendraadse mensen die onopvallend misschien, leven tegen de heersende opinie in. 'Denken zoals iedereen is nooit een aanbeveling, het is niet altijd een excuus. In elke tijd zijn er mensen die niet denken zoals iedereen, dat wil zeggen die niet denken zoals diegenen die niet denken', vertrouwde ze Matthieu Galey toe die gesprekken met haar voerde en ze optekende in het boekje 'Met open ogen' (ISBN 90-6766-103-1). De titel slaat op de manier van leven van de auteur: met open ogen voor grootse dingen en betekenisvolle details. Ze schreef niet confidentieel over zichzelf, niettemin zijn haar eigen rijke gedachten overal in haar werk terug te vinden, een reden om het te (her)lezen. Hoewel ze geen literatuur om de literatuur bedreef, werd ze in 1981 als eerste vrouw tot de Académie Française, de bewaker van de Franse taal, toegelaten.
De gratis tentoonstelling over Marguerite Yourcenar in de kelderverdieping van de Koninklijke Bibliotheek loopt nog tot 20 december 2003. Meer informatie op kbr.be

In de marge van de boekenbeurs ging een aantal mensen die in de media werken een debat aan over 'evenwichtige beeldvorming m/v' in kranten, televisie en reclame. Daar bleek dat Luc Van der Kelen, hoofdredacteur van 'Het Laatste Nieuws' vindt dat vrouwen gewoon geen vragende partij zijn om zich meer en deskundiger in beeld te werken. Er zitten weliswaar heel wat vrouwen in zijn redactie maar het zijn mannen die de leiding nemen. ,,In het Franstalig landsdeel is er een aanzienlijk ruimere participatie van vrouwelijke journalisten'', merkt hij in zijn werkterrein op. De stelling 'de krant is nog altijd een meneer' spreekt hij niet tegen maar vrouwen zullen haar volgens hem evenmin ontkrachten. Els De Bodt, cultuurredactrice bij 'Het Belang van Limburg' bevestigt dat ook in haar krant vrouwen op 'zachte' sectoren zitten en mannen bepalen wat nieuws is en wat de voorpagina haalt. Vrouwen kijken op een andere manier naar nieuws en zouden een andere selectie doorvoeren. Maar om in die positie te komen, worden ze gehinderd door het mannenwereldje dat de media nog steeds vormen. ,,Een krant wordt grotendeels 's avonds gemaakt'', stelt De Bodt en het is niet evident voor een vrouw om dat soort professioneel leven met een gezin te combineren. Om nog maar te zwijgen over het 'jongens onder elkaar' sfeertje dat na het redactiewerk op café wordt beleefd.''

De VRT heeft voor de juiste beeldvorming en diversiteit een heuse coördinator in huis: Filip Feyten. ,,Gevoeligheid voor de problematiek is een kwestie van persoonlijke belangstelling en affiniteit'', vindt hij. Geen probleem dus dat hij de functie 'bemant'. Het vademecum 'Zeg niet te gauw, er is geen vrouw' moet voorkomen dat als automatisme steeds mannen worden opgeroepen om in de media van hun deskundigheid te getuigen. Wat niet belet dat in alle soorten van programma's meer mannen dan vrouwen te zien zijn: 70 procent tegen 30 procent. Dat blijkt uit Europees vergelijkend onderzoek 'Who speaks at television'. In televisiejournaals is het verschil nog groter: 80 procent tegen 20 procent. Bovendien: als vrouwen al gehoord worden is het vaak als 'ervaringsdeskundige', een wezenlijk andere inbreng toch dan die op basis van professionele expertise.
,,Vrouwen zijn helemaal niet bezig met zich als groep te manifesteren'', ervaart Luc Van der Kelen. ,,Ze zien niets meer in het feminisme precies omdat ze zich op individuele kracht willen realiseren.'' ,,Tot ze merken dat het toch niet zo simpel is en er structurele obstakels zijn''. Om de aversie van jonge vrouwen voor de vrouwenbeweging te overwinnen moet die haar imago actualiseren, meent Katja van Putten van Communicatiebureau Fé. Meer daarover en over media en mensen op www.6minutes.net/womanmatters

Met zijn observatie raakt Van der Kelen wél een zeer punt. Individualisme zou best eens de uitgesproken vijand van de vrouwenbeweging kunnen zijn. Die straalt een wij-gevoel uit waarin het ik zich niet altijd herkent. Ze hamert eeuwig en een dag op hetzelfde spijkertje en vergeet te verrassen of te behagen. Natuurlijk is dé vrouw nodig, om in cijfers te worden uitgedrukt en te worden beschreven en bestudeerd. Maar wie wil er nu in haar schoenen staan? De ultieme emancipatie is toch dat je voor jezelf wordt gezien, als individu en als vrouw zonder achterban. Als er nog moet gestreden worden, dan maar alleenzaam. Solidariteit is hard nodig maar dan liefst zonder dat dwingende wij-gevoel.
Niettemin, op 11 november is er in het Brugse Concertgebouw toch weer een vrouwendag. Op www.vrouwendag.org kun je alvast nagaan of je er bij wil zijn.

Omdat je kinderen niet meer over hun hoofden heen kunt opvoeden, werd er door het Kinderrechtencommissariaat een studiemiddag georganiseerd over de manier waarop ouders en kinderen samen-leven, -werken en -zijn. De inmiddels in de media becommentarieerde uitgave 'Kom je dat thuis ook eens vertellen?' vormde het uitgangspunt waarbij 'dat' slaat op alles wat ouders en kinderen met elkaar willen delen. De vraag kan dus uit ieders mond komen wat meteen de evenwaardigheid in de gezinsrelatie binnenbrengt. Toch wel een heel verschil met vroeger. Ouders moeten niet zozeer een vooraf vastgelegd traject met een welbepaalde doelstelling afleggen dan wel genietend een pad bewandelen met aandacht voor wat het kind nu is en kan, met oog voor zichzelf en de context. Uit dus met trekken en sleuren aan het kind opdat het zou worden wat de ouders had gedacht. En kinderen, die willen geen staatsgreep plegen en al het recht aan hun kant krijgen. Kinderen willen geleid en gegidst worden.

Wat niet belet dat ouders toch nog vaak van een ideaalbeeld vertrekken. Dat verrekenen ze ook in hun eigen perceptie; ze schatten hun eigen openheid tegenover vragen en kinderverdriet veel groter in dan de kinderen zelf en hun knuffelgehalte blijkt ook al niet overeen te komen. ,,Ouders staan dan ook zwaar onder druk'', vindt kinderpsychiater Peter Adriaenssens. ,,We zouden met z'n allen veel meer ruimte voor onszelf krijgen als media ons niet voortdurend ideale gezinnen, woningen, carrières etc. oplepelden. Ik zou wel eens een keer meer een huiskamer willen zien waar de krant er niet bijligt als pas gestreken, waar de laatste die ze leest een kwartier moet puzzelen aan de volgorde. Het échte leven wordt volgens hem gemeden als ging het om een besmettelijke ziekte. Het ideaalbeeld blijft de maatstaf, ook voor ouders onder elkaar. ,,Geen strenger jury voor je opvoedingswerk dan andere ouders'', weet Adriaenssens. 'Zet hem buiten, met mij zou het niet waar zijn', is nog vaak de teneur, terwijl gezinnen vooral elkaar moeten vasthouden. Over hun adolescent zijn ouders dan ook een stuk zwijgzamer dan over een peuter met gevarieerde luierinhoud. Er is weinig tolerantie voor afwijking, zodat we niet veel aan elkaar hebben als het over grotere kinderen gaat. In tegenstelling met de meisjes en jongens die gul hun hart bij elkaar uitstorten. Tenslotte vindt Adriaenssens dat de maatschappij de ouders niet echt 'draagt' in hun opvoedingstaak. De vele gezinnen die bij economische debacles worden betrokken, moeten niettemin verder met hun kinderen. ,,Motiveer je kinderen maar eens om op school hun best te doen, als je zelf met 'je best te doen' je job verliest'', zegt de kinderpsychiater. Meer over de samenspraak ouders-kinderen op www.6minutes.net/womanmatters

Een maand geleden wijdden we '2minutes' aan het nieuwe wetsvoorstel dat van vrouwen stamhouders wil maken. Omdat gezinnen en relaties steeds meer weg evolueren van het traditionele patroon vonden drie SP.A volksvertegenwoordigsters De Meyer, Douifi en Detiège dat kinderen beter de naam van de moeder kunnen krijgen omdat die relatie het duidelijkst is en kinderen dikwijls na een echtscheiding bij de moeder blijven. Op '6minutes woman matters more' vertellen SP.A kamerlid Magda De Meyer, kinderrechtencommissaris Ankie Vandekerckhove en psychoanalytica dr. Danny Verstraeten wat zij belangrijk vinden bij de naamgeving.
www.6minutes.net/womanmatters