januari 2003

editie # 45 van 23 januari 2003

1 - Boterzachte relaties
2 - Huwelijk als onderdrukkingsmechanisme
3 - Een vrouw als doolhof
4 - Galanterie versus zelfredzaamheid
5 - Kariatiden gooien last van zich af
6 - Bekroonde milde ironie

1 - Boterzachte relaties

Er was een tijd dat boter diende om je brood mee te smeren maar de gesofistikeerde minarines van vandaag hebben bredere ambities. De toepassingen gaan van culinaire hoogstandjes over fysiek welzijn naar subliem glijmiddel voor man-vrouw relaties. Immers, de derde editie van 'Effi my time' wou een bijdrage leveren aan een beter wederzijds begrip van de seksen, als voorwaarde voor meer harmonieuze combinaties. Dat vrouwen en mannen en passant ook zichzelf beter leren kennen is mooi meegenomen. Prof. dr. Bo Coolsaet, androloog, uroloog en auteur van o.m. 'Het penseel van de liefde', beantwoordde vragen waartoe mannen zich door vrouwen laten inspireren.
Al hoedt Coolsaet zich voor veralgemeningen: ,,De 1,7 miljoen jaren waarin we als mensen evolueren, het leger voorouders en de spelingen van de natuur én de sociale omgeving maken van ieder individu een uniek wezen. Dé man en dé vrouw bestaan niet, de dosering van masculiene en feminiene trekjes varieert bij beide seksen. Wel is in de regel een man meer gedreven door paardrift terwijl bij een vrouw de zorgdrift overweegt.''

2 - Huwelijk als onderdrukkingsmechanisme

Kinderen hebben de eerste drie jaar van hun leven een bijzonder intieme relatie met hun verzorger, meestal de moeder. Voor de jongen is dit een heteroseksuele relatie en voor de meisjes een homoseksuele relatie, een onderscheid dat voor de rest van hun respectieve levens meespeelt. Immers, jongetjes houden een trauma over aan het bruuske afbreken van de 'ideale' liefdesrelatie met hun moeder omdat de vader er omstreeks het derde levensjaar tussenkomt. Ze bewaren een angstig gevoel én een fascinatie voor het vrouwenlichaam. Voor meisjes is de 'scheiding' lang niet zo ingrijpend, ze worden door hun vaders in hun rol als vrouwtje bevestigd. De jongens compenseren hun angst door een streven naar overheersing van alle vrouwen in hun leven, het huwelijk is daarvan een bolwerk. In onze tijd is de man de draad van zijn verhaal kwijt omdat de vrouw-man relaties grondig overhoop zijn gegooid. Mannen leefden eeuwenlang met het waanbeeld dat ze zoniet het monopolie hadden dan toch superieur waren als het op intellect, creativiteit, leiderschap en sociale vaardigheden aankwam. Vrouwen hebben minstens hun evenwaardigheid aangetoond. De emancipatie bestaat er dan ook niet in dat de partners hun eigenheid opgeven maar dat ze elk hun identiteit in gelijkwaardigheid kunnen ontwikkelen. Het is bekend dat Coolsaet vreest dat mannen door de huidige ontwikkelingen in hun eigenheid bedreigd worden en dat we vooral geen revanche mogen nemen voor 'onze geschiedenis'.

3 - Een vrouw als doolhof

Waarom zeggen vrouwen 'ja' als ze 'neen' bedoelen? Nogal wat mannen blijken hun weg niet te vinden in de onrechtstreekse communicatie van vrouwen. Ondanks het feit dat vrouwen verbaal sterker uit de hoek komen dan mannen, drukken ze zich volgens Bo Coolsaet vaak omfloerst uit, kwestie van de scherpe hoekjes van de aanval af te ronden. Als ze al agressief uithalen, doen ze dat geraffineerd. Omwille van de zorgfunctie waarvoor een vrouw genetisch is uitgedokterd, gaat ze voorzichtig met haar partner om. Ze wil hem niet verliezen omdat hij mee voor haar nageslacht moet zorgen. Een gegeven dat vandaag door haar economische onafhankelijkheid meer en meer wordt doorkruist. Hoe dan ook, mannen doorgronden de doordenkertjes niet vlot en bestempelen de vrouw als sluw en onbegrijpelijk. Bij nader inzien, luisteren naar wat niet wordt gezegd, is ook geen gemakkelijke opgave.
Mannen van hun kant zouden directer communiceren, of ze articuleren of ze zwijgen en in dat laatste geval spreekt hun lichaamstaal boekdelen...

4 - Galanterie versus zelfredzaamheid

Het mannenlichaam an sich laat vrouwen eigenlijk onberoerd, weet Bo Coolsaet, ze worden aangetrokken door de hele persoonlijkheid, compleet met emoties en intellect.
Vrouwen zijn volgens mannen wel behoorlijk ambivalent in hun verwachtingen. Aan de ene kant willen ze eigengereid hun gang gaan, aan de andere kant wensen ze toch beschermd te worden en genieten ze van galante aandacht.
Ze zijn al even dubbelzinnig in hun verlangen. Enerzijds wensen ze tederheid, anderzijds kijken ze op naar de échte man in hun partner. Dat is niet verwonderlijk, vindt Bo Coolsaet, want voor goede seks is een behoorlijke dosis agressie nodig.
In sommige relaties leven twee ego's naast elkaar met een aantal verbindingstekens, bijvoorbeeld het ouderschap of het economische aspect van hun samenzijn. In liefdesverhoudingen leven de partners mét elkaar en gaan ze althans gedeeltelijk in elkaar op. De partners zorgen voor elkaar en dat stemt hen tevreden. Maar elke relatie fluctueert en beleeft ups en downs en ook in een liefdesrelatie zijn tegenstellingen onvermijdelijk. De angst voor verlies en pijn is altijd de keerzijde van geluksgevoel.

5 - Kariatiden gooien last van zich af

In de oorlog van de Grieken tegen de Perzen kozen de Karyanen de kant van de Perzen. Na de Griekse overwinning werden ze daarvoor gestraft: de koning doodde alle mannen en de vrouwen werden gedwongen om de daken van de tempels op hun schouders te nemen. De zes beroemdste kariatiden schragen de uitbouw van het Ereichton op de Akropolis en dat sinds ruim 4 eeuwen voor Christus. Trouwens, architecten uit de renaissance en neo-classicistische periode schoven in navolging van de Atheense kariatiden heel wat vrouwenfiguren onder bouwwerken.
In ieder geval hadden de kariatiden uit 'Een Griekse Tragedie' van Nicole Van Goethem hier schoon genoeg van. In de korte animatiefilm blaast een storm de last op hun schouders aan flarden en de kariatiden gooien de brokstukken vrolijk weg om het op een euforisch loopje naar de vrijheid te zetten.

6 - Bekroonde milde ironie

Nicole Van Goethem heeft de geschiedenis niet herschreven maar hem wel op haar typisch lichtironische manier becommentarieerd. 'Een Griekse Tragedie', haar eerste animatiefilm uit 1984, werd in 1986 bekroond op het filmfestival van Annecy en in 1987 kreeg hij in Hollywood een heuse Oscar. Daarmee werd grafisch kunstenaar Nicole Van Goethem een internationaal gerenommeerd filmmaakster. In 'Vol van Gratie' verliezen de nonnetjes hun sérieux, haar laatste werk 'Living Apart Together' heeft ze niet kunnen afwerken omdat ze in 2000 onverwacht overleed.
Een tentoonstelling in het Antwerps cultuurcentrum 't Elzenveld herdenkt Nicole Van Goethem. In tal van haar tekeningen en films stelt ze de vrouw en haar verwante thema's centraal, met milde zelfspot kijkt Nicole Van Goethem samen met haar creaties toe. Haar werk is druk gestoffeerd, sterk sfeerscheppend en niet altijd makkelijk te ontcijferen. Het moet voor haar spreken want over de vrouw met kohl omrande ogen achter een donkere pony onthult de tentoonstelling geen biografische gegevens. Nicole Van Goethem 1941 - 2000 & het ANDER werk, Lange Gasthuisstraat 45 - Antwerpen, van donderdag tot zondag, 12.30 uur tot 17.30 uur, tot en met 2 maart 2003.

editie # 44 van 9 januari 2003

1 - Verplichte literatuur voor staatslieden
2 - Waterdichte laarzen
3 - De wil van allen
4 - Retorisch misbruik
5 - Vlaams geboortecijfer blijft dalen
6 - Kindervrij

1 - Verplichte literatuur voor staatslieden

Eens te meer Tolstoi. ,,De schaakstukken zijn gezet, morgen de openingszet'', zegt Napoleon na een nauwkeurige inspectie der linies in 'Oorlog en vrede'. President Bush moet ongeveer dezelfde eigendunk hebben over zijn beslissende rol in de loop der geschiedenis. ,,Ik, en niet u, ben diegene die beslist of er oorlog komt'', antwoordt hij op een (nieuwjaars)opmerking van een journalist dat Amerika afstevent op een conflict met Irak. Allicht had de wereld George W. Bush liever naar de beslissende rol van de Verenigde Naties horen verwijzen. Van Tolstoi zou de fatsoenridder alvast kunnen leren dat de omvang en de arrogantie van zijn beslissingsmacht pijnlijk afsteekt tegen de geringe impact die hij heeft op de gevolgen ervan, dat Napoleon zijn Russische veldtocht ook al als een vredelievende - of preventieve - oorlog beschouwde die rust en veiligheid voor iedereen moest brengen, dat hij zich misschien wel als Napoleon vol afkeer zal moeten afwenden van de realiteit van zijn oorlog.

2 - Waterdichte laarzen

Vele geschiedschrijvers beweren dat de Fransen bij de beslissende veldslag bij Borodino in Rusland de doodsteek kregen omdat Napoleon kou had gevat. Met Slavische flegma en ironie redeneert Tolstoi verder dat Napoleons kamenier die verzuimde keizers waterdichte laarzen aan te reiken eigenlijk Rusland van de Franse imperialist heeft gered. Aan Napoleon heeft het alvast niet gelegen want zijn aanvalsplannen voor Rusland waren even briljant als die voor andere veroveringstochten. Russisch opperbevelhebber Koetoezov zoals Tolstoi hem beschreef, begreep met zijn jarenlange militaire ervaring en zijn oude verstand wel dat het één man niét gegeven was de honderdduizenden die met de dood worstelden, te commanderen.

3 - De wil van allen

Nog volgens Tolstoi is de loop der menselijke gebeurtenissen 'afhankelijk van het samenvatten van de wil van allen die bij de gebeurtenissen betrokken zijn', en de invloed van 'een Napoleon' op de loop van deze gebeurtenissen is zuiver uiterlijk en niet wetmatig. CNN/Gallup-peilingen onthullen hoe het tegenwoordig is gesteld met de 'wil van allen'.
Een ware genderkloof kenmerkte de publieke steun voor de eerste golfoorlog. Toen was 67 procent van de mannen voorstander van grondtroepen in Irak tegen 45 procent van de vrouwen. Dat ligt nu even anders: 56 procent van de mannen en zelfs 58 procent van de vrouwen supporteren voor een grondoorlog. Fysieke integriteit werd sinds 11 september een belangrijk argument om zich schrap te zetten en Amerikaanse vrouwen zien in Bush blijkbaar de vertrouwenwekkende leider. Opvallend is dat vooral jongere vrouwen zich pro verklaren: 66 procent van de vrouwen tussen 18 en 49 jaar oud die oorlog slechts uit de geschiedenisboeken kennen zijn voor tegen slechts 48 procent vijftig plus vrouwen. De steun die Bush' houding krijgt verschilt nog wel van blinde loyaliteit: voor het tot een open conflict komt, moet het nationaal belang blijken en dienen alle andere middelen te zijn uitgeput, nuanceren de respondenten van de peiling.

4 - Retorisch misbruik

Colleen Kelly, wiens broer in de WTC-toren het leven verloor, is het niet eens met de manier waarop de Amerikaanse regering de terreuraanslag van 11 september gebruikt in haar propaganda voor de oorlogsinspanningen. Samen met andere familieleden van 11 september-slachtoffers stichtte de zij organisatie 'Peaceful Tomorrows'. Zij communiceren met veiligheidsadviseur Condoleezza Rice om de retoriek te stoppen en accentueren dat meer doden, militaire en burgerlijke slachtoffers, de problemen niet oplossen. ,,Irak is meer dan Saddam Hoessein'', oppert Colleen Kelly die met een delegatie van Peaceful Tomorrows naar Bagdad reist om er de Irakese bevolking in de ogen te kijken. Rapporten van de Verenigde Naties stellen dat de sancties die Irak sinds de eerste golfoorlog treffen al minstens een miljoen mensenlevens veroorzaakten. Vooral kinderen en bejaarden bezwijken onder de chronische voedselschaarste en een tekort aan medicijnen.

5 - Vlaams geboortecijfer blijft dalen

In 2002 werden er in Vlaanderen 58.460 baby's geboren. Het gaat om een historisch dieptepunt sinds 1920. In vergelijking met 2001 noteert men anderhalf procent of 859 geboortes minder. Het studiecentrum voor perinatale epidemiologie houdt de geboortecijfers bij en stelt vast dat de laatste tien jaar het aantal kinderen met 13 procent daalde, in 1992 werden nog 76.297 bevallingen geregistreerd.
Alleen in Antwerpen neemt het aantal geboortes toe, in Vlaamse Brabant is de daling beperkt tot 1,7 procent. In West-Vlaanderen zijn er 2,3 procent geboortes minder en in Limburg 2,4. De uitschieter is voor Oost-Vlaanderen waar 3,7 procent minder baby's het levenslicht zagen.

6 - Kindervrij

De positieve keuze voor kinderen houdt een engagement in: vrouwen willen het zo goed mogelijk doen in hun gezin. Tegelijk wensen goed opgeleide vrouwen professioneel niet te veel gas terug te nemen maar de combinatie van kinderen en werk blijft een lastige opgave. Beide mogelijke facetten van een vrouwenleven vragen een enorme concentratie en overgave en perfectionistisch als vrouwen zijn hebben ze vaak het gevoel op beide vlakken tekort te schieten. Onder die druk hoeft het niet eens zo te verwonderen dat steeds meer vrouwen er van af zien kinderen te krijgen. Bovendien is het ook een kwestie van op het juiste moment een vaste partner te hebben. Niet zelden komt er van uitstel afstel zodat de groep vrijwillig kinderlozen, of 'kindervrijen' zoals ze graag worden genoemd, aangroeit.
Het jubileumnummer van het Nederlandse feministische blad Opzij zocht onder meer uit hoe vrouwen van dertig aankijken tegen de keuze voor kinderen. Meer dan de helft of 52 procent wil absoluut kinderen en zou heel triest zijn als de wens niet in vervulling ging, 33 procent wil wel kinderen maar zou niet echt treuren als men zonder bleef en 12 procent wil gewoon geen kinderen.
Kindervrije mensen, vrouwen én mannen, moeten nog steeds ergerlijk vaak verantwoording voor hun keuze afleggen. 'Of ze dan niet van kinderen houden en of ze er geen spijt van krijgen als de tijd vordert', zo willen omstanders weten. Ondanks anticonceptie en vrouwenemancipatie heeft de automatische associatie van vrouw zijn en moederschap nog niets aan kracht ingeboet.
Diverse sites informeren over kindervrij zijn: http://www.kindervrij.nl,  http://www.bon.org.uk. 

6minutes woman matters is een uitgave van Grid Electronic Publishing Consultancy
Coördinatie: Toon Lowette en Leo Van Dorsselaer
e-mail: info@6minutes.net
Redactie: Marleen De Geest - Reacties en persberichten: mdg@6minutes.net