In 2002 vond voor de vierde maal het bevolkingsonderzoek ‘Veiligheidsmonitor’ plaats. Wat kunnen we leren uit de resultaten? In 2002 verklaarden vier op tien mensen dat ze last hebben van geluidsoverlast door het verkeer. Tussen 2000 en 2002 is het aantal mensen dat lijdt onder geluidsoverlast door het verkeer nog met ongeveer 4 procent toegenomen. De andere vormen van geluidsoverlast zorgen voor ergernis bij bijna 27 op 100 mensen. Iets meer dan één op vijf burgers ergeren zich aan bekladde muren of gebouwen (graffiti). 38 op 100 storen zich aan rommel op straat. Overlast van groepen jongeren zorgt bij één op vier burgers voor een gevoel van onveiligheid, maar onaangepaste snelheid in het verkeer is volgens 64 op 100 mensen een probleem.
De bedoeling van de Veiligheidsmonitor is te beschikken over een standaardmeetinstrument voor de evaluatie van het veiligheids- en politiebeleid. Tussen eind maart en midden juli 2002 werden daarvoor ongeveer 23.000 telefonische enquêtes verricht door het marktonderzoeksbureau TNS Dimarso. De doelgroep: alle inwoners van België van 15 jaar of ouder. Het onderzoek gebeurt steeds in opdracht van de Minister van Binnenlandse Zaken en vond al eerder plaats in 1997, 1998 en 2000. De resultaten van dit onderzoek zijn na te lezen op de website van de Federale Politie.
Veiligheidsmonitor 2002

De federale overheidsdiensten hebben meerdere tienduizenden personeelsleden in dienst. Op de website van de directie-generaal eHR, de dienst Personeelsbeheer van de federale overheid, worden sinds enige tijd statistieken bijgehouden over het niveau, het geslacht en het statuut van deze personeelsleden. Op 100 werknemers zijn er 48 vrouwen en 52 mannen, bijna een evenwicht dus (toestand op 1 januari 2004). In de hogere functies (Niveau 1 of Niveau A; voor deze functies is in principe een diploma universitair onderwijs vereist) ziet het plaatje er anders uit. Daar is 35 op 100 van het vrouwelijk en 65 op 100 van het mannelijk geslacht. Bij de personeelsleden van niveau B (o.m. bestuurschef, opsteller) is de geslachtsverhouding 42 vrouwen tegen 58 mannen, bij niveau C (o.m. klerken) 55 tegen 45 en bij niveau D (arbeiders en arbeidsters) 48 tegen 52. Conclusie: aan de top zijn er heel wat meer mannen dan aan de basis. Niets nieuws onder de zon dus!
Bijna één op vijf (19,3 procent) van de federale ambtenaren is van Niveau 1 (of Niveau A, zoals voortaan de benaming zal zijn). De FOD Informatie- en Communicatietechnologie (70 op 100), de POD Wetenschapsbeleid (49 op 100), de FOD Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (43 op 100), de FOD Personeel en Organisatie (41 op 100) en de Kanselarij van de Eerste Minister (35 op 100) hebben verhoudingsgewijs het meeste hoogopgeleiden in dienst. De FOD Justitie (Bestuur Strafinrichtingen), de FOD Informatie- en Communicatietechnologie en het Ministerie van Landsverdediging stellen het meeste mannen te werk, terwijl de FOD Justitie (Bestuur Justitiehuizen), de FOD Budget- en Begrotingscontrole en het Ministerie van Financiën (Afdeling Pensioenen) het meest ”feminien” zijn.
Tabel personeel federale overheidsdiensten volgens geslacht en niveau

De prijzen van huizen en appartementen kenden in 2003 een flinke stijging. De toename was het grootst voor appartementen en gewone woonhuizen. In het segment herenhuizen en villa’s was de stijging gematigder. Over het algemeen nemen de prijzen van huizen en appartementen sterker toe in Wallonië en de 19 Brusselse gemeenten dan in Vlaanderen. Voor bouwgronden is het precies omgekeerd. Hier zijn de prijzen sterker gestegen in Vlaanderen dan in Wallonië. In Brussel zijn ze zelfs gedaald. In 2003 kostte een vierkante meter Vlaamse bouwgrond gemiddeld 87 euro. Dat is meer dan drie keer zoveel als in Wallonië (26 euro) maar nog altijd veel minder dan in Brussel (226 euro). Bouwgronden waren in 2003 het duurst in Elsene (liefst 658 euro per vierkante meter moest je ervoor neertellen!), Schaarbeek (452 euro), Sint-Lambrechts-Woluwe (433), Knokke-Heist (341) en Edegem (337) en het goedkoopst in Herbeumont (5,29 euro per vierkante meter), Rouvroy (5,45 euro), Houyet (5,94 euro), Hotton (5,98) en Bièvre (6,57 euro). De gegevens zijn afkomstig van het NIS (Nationaal Instituut voor de Statistiek, Statistiek en Economische Informatie, FOD Economie).
Appartementen, huizen en bouwgronden 6 à 8 procent duurder in 2003

Zopas verscheen het negende Brusselse Armoederapport van het Observatorium voor Gezondheid en Welzijn. Op het eind van de jaren ’90 leek het er even op dat de armoede in Brussel zich had gestabiliseerd, maar sinds kort zijn er aanwijzingen dat er opnieuw een toename is van het aantal mensen dat in armoede leeft. Zo steeg bijvoorbeeld het aantal leefloners tussen 2001 en 2002 met 6,6 procent (schatting na correctie voor de nieuwe wetgeving). Een groot deel van de steuntrekkers zijn jongeren. Jongeren zijn eveneens de grootste slachtoffers van de werkloosheid. Meer dan een vierde van de Brusselaars leeft in een huishouden zonder inkomen uit arbeid, zo merken de onderzoeksters Truus Roesems en Annette Perdaens op. Een andere vaststelling van hen is dat het niet de vergrijzing is die zorgen baart voor de toekomst van Brussel maar wel het grote aandeel jonge mensen zonder toekomstperspectieven, de grote verschillen tussen arm en rijk, de te hoge verwachtingen ten opzichte van de sociale sector in vergelijking met de beschikbare middelen en het ontbreken van een gecoördineerd armoedebeleid. In het tweede deel van het rapport wordt de relatie onderzocht tussen armoede, gebrek aan inkomen en overmatige schulden. Daaruit blijkt dat liefst de helft van de huishoudens in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest meer uitgaven dan inkomsten heeft. Nadat het Brussels parlement het heeft besproken, zal het rapport nog een staartje krijgen in de vorm van een tweede luik met opmerkingen en aanbevelingen voor de verdere strijd tegen de armoede.
Brussels Armoederapport

Volgens cijfers van het Europees Milieu Agentschap en Eurostat beschikten in 2001 83 procent van alle personenwagens die in ons land op benzine rijden over een katalysator. De katalysator is een toestel dat tussen motor en uitlaat wordt geplaatst om tot naverbranding van de uitlaatgassen te komen en op die manier de vervuilende emissies te beperken. Het zet schadelijke uitlaatgassen (koolmonoxide, koolwaterstoffen, en stikstofoxiden) om in waterdamp, kooldioxide, stikstof en zuurstof.
Het aandeel van Belgische voertuigen met een katalysator ligt merkelijk boven het Europese gemiddelde (EU15) van 71,6 procent, terwijl we van 1990 tot 1996 nog onder het gemiddelde scoorden. Absolute koplopers zijn het G.H. Luxemburg, waar 96,1 procent van alle benzinevoertuigen uitgerust zijn met een katalysator, Nederland (92,3 procent), Oostenrijk (90,8) en Duitsland (89,0). Portugal (31,9 procent) en Spanje (42 procent) hebben duidelijk nog heel wat werk voor de boeg. Tussen 2000 en 2001 werd de grootste vooruitgang geboekt in het Verenigd Koninkrijk, Finland, Italië en Denemarken.
Factsheet Eurostat

Uit de voorlopige resultaten van de jaarlijkse landbouwtelling van het NIS (Nationaal Instituut voor de Statistiek, Statistiek en Economische Informatie, FOD Economie) blijkt dat er in mei 2004 53.074 landbouwbedrijven waren in België. Dat zijn er 1.868 minder dan het jaar daarvoor. Verhoudingsgewijs is de daling iets sterker in het Vlaanderen (min 3,5 procent) dan in Wallonië (min 3,1 procent). Deze terugval van het aantal ondernemingen verloopt niet sneller of trager dan andere jaren. Het voorbije decennium verminderde het aantal landbouwbedrijven met 30 procent. De oppervlakte cultuurgrond blijft min of meer stabiel ten opzichte van verleden jaar. Er is slechts een lichte afname met 800 hectaren. Dat betekent dus dat er minder maar grotere landbouwbedrijven actief zijn in de Belgische landbouw. Ondanks het vrij geringe aandeel van de landbouwsector in de economische activiteit, is ze toch nog steeds goed voor een tewerkstelling van 97.700 mensen, 51.000 voltijds en 46.700 deeltijds. Vrouwen werken vaker deeltijds dan mannen.
Het aantal rundveehouders (min 4,5 procent) en varkenshouders (min 6,2 procent) kende een daling, net als het aantal runderen (min 1,2 procent) en varkens (min 2,6 procent). De goede klimatologische omstandigheden tijdens de voorbije herfst verklaren de beduidende stijging in de beteelde oppervlakte van wintertarwe, spelt, wintergerst en triticale (dat is een kruising tarwe en rogge). Er is eveneens een toename van landbouwgrond gepoot met aardappelen, maar de oppervlakte bestemd voor het telen van groenten in open lucht daalt dan weer in Vlaanderen en in Wallonië.
Resultaten van de landbouwtelling van mei 2004

Tussen 1 januari 2003 en 1 januari 2004 heeft ons land er opnieuw 40.577 inwoners bij gekregen. We zijn nu met bijna 10,4 miljoen: 5.087.176 mannen en 5.309.245 vrouwen. De aangroei is vooral een gevolg van een migratieoverschot, en veel minder van een geboorteoverschot. In de loop van 2003 kwamen 81.913 mensen naar ons land, terwijl er slechts 41.897 vertrokken. 37.502 personen werden “ambtshalve” geschrapt uit het Bevolkingsregister, terwijl er 25.276 heringeschreven werden. Het migratiesaldo in 2003 bedraagt daarmee 27.790. Er waren ongeveer 5.000 meer geboorten dan overlijdens: 112.149 tegen 107.039. Groot-Brussel, de 19 Brusselse gemeenten, zit met 999.899 op de zucht van één miljoen. Opmerkelijk is dat verhoudingsgewijs meer mannelijke inwijkelingen naar Wallonië komen en meer vrouwelijke inwijkelingen naar Brussel, terwijl in Vlaanderen de toename gelijk verdeeld is. Op zes jaar tijd (tussen 1 januari 1998 en 1 januari 2004) groeide de Belgische bevolking aan met 204.157 zielen.
Bevolking neemt opnieuw toe met 40.600

In de jaren ’60 bengelde ons land nog achterin het Europese peloton voor wat betreft de aanwezigheid van een badkamer in het woonhuis. In 1960 beschikte slechts 23,6 procent van de gezinnen over deze elementaire sanitaire voorziening. Mede door stimulatie van de overheid werd toen een inhaalbeweging ingezet, tien jaar later konden al bijna de helft (49,1 procent) van de Belgen thuis een douche of ligbad nemen. In ’81 was dit percentage opgelopen tot 76,1 procent en de volkstelling van ’91 leert ons dat 88,4 procent van onze landgenoten zich toen thuis konden verfrissen. Tegenwoordig is de afwezigheid van een badkamer een uitzondering geworden. Meer nog, 2 badkamers per gezin is de trend. In de vorig jaar gebouwde gezinswoningen was bijna een kwart (24,9 procent) voorzien van een tweede of zelfs een derde badkamer, bij open bebouwing (villa’s) is dit 37,3 procent. 32 gezinnen kunnen zelfs baden in de weelde van één van hun vijf of meer badkamers.
Toiletten blijken nog populairder. Tegenwoordig heeft uiteraard bijna iedereen een toilet (binnenshuis). Maar ook hier komen we van ver: in 1960 moest de meerderheid (58,8 procent) zich nog naar buiten begeven voor een plasje. En ook hier merken we dat sommigen graag enige reserve inbouwen. In 2003 werden er 105 woonhuizen gebouwd waar je kan kiezen uit een aanbod van 5 of meer stuks.
Woningen en hun uitrusting

Cultuur is niet alleen goed voor het geestelijk welbehagen van de mens. Ze zorgt ook voor tewerkstelling. Liefst 4,2 miljoen jobs of één op veertig van alle jobs in de Europese Unie zijn cultuurgerelateerd. De cijfers hebben betrekking op 2002 en zijn afkomstig van Eurostat, het statistische bureau van de Europese Unie. Geteld werden niet alleen de “culturele” beroepen als boekhandelaar, schrijver, scheppend kunstenaar en architect maar ook het kunstonderwijs en het personeel van culturele instellingen (artistiek net zo goed als technisch, administratief of leidinggevend personeel) telden mee. In België werkt 2,3 procent in de culturele sector. Het gaat om 89.000 mensen. Liefst één op twee (51 procent) heeft een universitair diploma. Voor Polen en Malta bestaan er nog geen gegevens, maar in de overige 23 landen van de Europse Unie werkt 2,5 procent van de mensen met een betrekking in de culturele sector. Het aandeel varieert van 1,4 procent in Portugal en Slowakije via 1,8 procent in Tsjechië, Letland en Luxemburg tot 3,7 procent in Estland, 3,5 procent in Finland, 3,3 procent in Nederland en Zweden en 3,2 procent in het Verenigd Koninkrijk. Mensen die in de cultuursector werken hebben vaker een tijdelijk contract, een deeltijds contract en een bijberoep. Ze zijn doorgaans ook hoger opgeleid dan de gemiddelde werkende.
Tijds- en vrijetijdsbesteding in België

Het kan misschien verrassend lijken, maar jaarlijks verhuist liefst één Belg op tien. De verklaring voor dit hoge cijfer ligt hem wellicht in het feit dat een deel van de bevolking vaak of zeer vaak verhuist, waardoor het gemiddelde sterk oploopt. Het aantal verhuizingen nam gedurende enkele jaren af. In de loop van 1997 veranderden 1.048.154 mensen van stek. In 2000 liep dit aantal terug tot 987.446 om in 2001 nogmaals te dalen tot 983.706. In 2002 stopte de dalende tendens. Het aantal mensen dat van woonst veranderde nam met meer dan tienduizend toe tot 998.173. Binnen deze groep verhuist 46,4 procent naar een ander adres in dezelfde gemeente, 24,5 procent migreert naar een andere gemeente in hetzelfde arrondissement, 21,5 procent zoekt het elders en 4,1 procent wijkt uit naar het buitenland.
Twintigers veranderen het meest van woonplaats, gevolgd door dertigers. Zelfs zesennegentig inwoners van honderd en meer verhuisden in 2002. Men trekt in bij kinderen of gaat naar een verzorgingsinstelling. Verhuizen hangt samen met de diverse levensstadia. In de jonge kinderjaren wordt vrij vaak verhuisd, en jongvolwassenen verhuizen eveneens vaak. Nadat men "gesetteld" is stort het aantal verhuizingen in. Het laagtepunt van 2,8 procent wordt bereikt rond het zeventigste levensjaar. Daarna treedt er opnieuw een felle stijging op. Mensen van vooraan in de negentig verhuizen opnieuw in 1 op de 10 gevallen. Men trekt in bij de kinderen, bij verwanten of men gaat naar een instelling. Mannen verhuizen iets vaker dan vrouwen.
Al dat verhuizen heeft ook een impact op het bedrijfsleven. Het aantal verhuisfirma’s steeg de laatste jaren sterk. In 1995 waren er 277 ondernemingen actief binnen deze branche, in 2002 was dit aantal al gestegen tot 328.

De Federale Politie heeft ook een afdeling die zich bezighoudt met milieumisdrijven. Het aantal geregistreerde feiten schommelt nogal van jaar tot jaar. Het is dan ook moeilijk om echte trends vast te stellen. De belangrijkste categorie is in elk geval het sluikstorten. In 2002 werden hiervoor 5.996 pv’s opgesteld. Dat is een stijging met ongeveer een tiende ten opzichte van 2001 maar een daling in vergelijking met 2000. Het werkelijke aantal milieumisdrijven is natuurlijk nog vele malen groter want in vele gevallen komt het immers niet tot een vaststelling. Verhoudingsgewijs worden er meer gevallen van sluikstorting geregistreerd in Wallonië dan in Vlaanderen, maar in Vlaanderen was de toename wel groter: van 2.496 feiten in 2001 naar 3.162 in 2002. Verwacht wordt dat het aantal milieumisdrijven in de toekomst nog zal toenemen, want de aandacht bij de politiediensten en de parketten voor dit fenomeen is gegroeid. In 2002 waren er ook acht gevallen van “nucleaire” misdrijven in ons land (zes in Vlaanderen en twee in Wallonië). Het ging telkens om nucleaire zwendel. Omdat de verwerking van radioactief afval zo duur is, kwamen internationale gangsters op het idee om er een lucratief handeltje in te beginnen.
Evolutie van het aantal milieumisdrijven

Om Frankrijk als vakantiebestemming naar de kroon te steken heeft ons land meer te bieden dan een streepje naaktstrand of het consumerend genieten van ouderwetse gezelligheid in de Brusselse Beenhouwersstraat. Vorig jaar registreerde het NIS (Nationaal Instituut voor de Statistiek, Statistiek en Economische Informatie, FOD Economie) 29,01 miljoen overnachtingen en 11,07 miljoen aankomsten in ons land. Dit komt overeen met gemiddeld 2,6 overnachtingen per boeking in de logiesverstrekkende inrichtingen (hotels, campings, vakantiedorpen…). Meer dan de helft van alle overnachtingen wordt in Vlaanderen geregistreerd. Wallonië ontvangt 24 procent gasten en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 17 procent. Gemeten per provincie is West-Vlaanderen afgetekend koploper (28 procent). Limburg volgt op de tweede plaats (13 procent). Ook Antwerpen (11 procent), Luxemburg (9 procent) en Luik (7 procent) doen het niet onaardig. Verderop volgen Namen en Oost-Vlaanderen (beiden 5 procent) en Vlaams-Brabant (4 procent). Waals-Brabant en Henegouwen sluiten de rij. 17 procent van de overnachtingen vinden plaats in de 19 Brusselse gemeenten.
Van alle gemeenten heeft Brussel het hoogste aantal overnachtingen (2,7 miljoen). Daardoor heeft het Brugge onttroond dat in 2003 op de eerste plaats stond. Antwerpen krijgt zilver en het voornoemde Brugge brons. Het kleinste stadje van ons land, Durbuy, is koploper in het Franstalig landsgedeelte en staat met 415.000 overnachtingen op de zestiende plaats.
Tijds- en vrijetijdsbesteding in België